kipsiz zaman teorisi

kipsiz zaman teorisi sağduyuya daha az uygun olmakla birlikte muhtemelen çoğu filozof ve bilimci tarafından tercih edilen teoridir. bu teorinin ana fikri oluş, dallanma ya da geçme gibi şeylerin olmadığı ve zamanı tıpkı uzayı temsil ettiğimiz gibi temsil etmenin bir mahzuru bulunmadığıdır.

nasıl ki new york, londra ve moskova'nun hepsi de mevcutsa ama aynı yerde mevcut değillerse, geçmiş,şimdiki zaman ve geleceğin de hepsi mevcuttur ama aynı zamanda değil.

bu görüşe göre doğumunuz, bu cümleyi okumanız ve ölümünüz gibi olayların hepsi eşit derecede gerçek ve aynı düzeydedir.

kaynak: ntv yayınları, zaman(cep kaynağı)

alıntılar-20-

çok yaman adamdı bu. dört dili iyi biliyordu, birçok dili konuşuyordu. aynı zamanda ciğerlerinden hastaydı. bundan başka dört çeşit hastalığı vardı. dört dil biliyordu. kulakları ağır işitiyordu.birkaç dili de konuşuyordu. midesinden şikâyetçiydi. çok okuyordu. nefes darlığı çekiyordu. bana çok şey öğretmişti. hastalık ve bilgi arasındaki bu doğru orantıyı da ondan öğrenmiştim.

(oğuz atay-tehlikeli oyunlar)

sabah şiiri

"biraz bahar gerekiyor allahım ben hiç iyi değilim
biraz çağla birkaç erguvan gerekiyor
ahmet hamdi tanpınar biraz da zarifoğlunun geç dönemleri
sağcılık gerekiyor biraz, biraz isyan, biraz unutuş

hem toz olurum istesem hem korkarım gitmekten
karakoncolos bahtım şikayetçidir benden
yordum seni ey yeşil gözlü şair ama gene de korudum
seni koruyunca ben baharı kaybettim

ben baharı kaybettim
benimle birlikte başladı gocuk giyme modası
anlamadım sere serpe anlamadım nasıl sevilir
anlamadım yaşamak nasıl böyle kuzguni
uzun etekler balıkçı yakalar elhasıl kış mevsimi
bu yüzden anlamadım bürümcük nedir
ama şimdi bahar gerekiyor allahım ben hiç iyi değilim
bahar gelince saatlerin ileri alınması gerekiyor
sahilde ellerinden tutulması gerekiyor çok uzun saçlı çok esmer kızların

şırfıntı, sırnaşık bir şeydir bahar belki bilmezsiniz
patronların ağzında bir şakaya dönüşür
bahar en çok içimizin devasa yoksulluğuna yaraşır
ütüsüz pantolonlarımıza, üstten açık iki düğmemize
biber kızartan annemize, iş işleyen kardeşimize

ben bu şiiri bu baharda bitirirsem bahse girerim
bir mavisine bir de gazozuna bahse girerim
sigarayı bırakırım sekiz saat uyumaya başlarım
ben bu şiiri bu baharda bitirirsem dilim çözülür zihnim açılır

hem bahar gelsin diye ihanet ettim musaya
bunun için atıldım senatodan, balıklı havuzlara altın saçtım
el hakü müttekasürü ezberledim hallaçla asılmadan hemen önce
biraz bahar gerekiyor diye başlayan bir şiir yazdım

galiba ben hiç iyi değilim"

ismail kılıçarslan

alıntılar -19-

oblomov içini çekerek devam etti:

"biliyor musun andrey, benim asıl sorunum içimde ne yakıcı ne de kurtarıcı hiçbir ateşin yanmaması. hayatımda hiçbir zaman başkalarınınki gibi gittikçe renklenen, parlak bir güne çevrilen bir sabah olmadı; bir sabah ki yakıcı öğlesi geçtikten sonra yavaş yavaş solsun ve kendiliğinden akşama karışsın. hayır, benim hayatım sönük başladı. tuhaf, fakat böyle. kendimi bilir bilmez sönmeye başladığımı hissettim..."

oblomov, ivan gonçarov

içimdeki ahlak yasası ve üzerimdeki yıldızlı gökyüzü

heinz heimsoeth'in yazdığı kant'ın felsefesini okudum. ya da nihayet bitirebildim demeliyim çünkü çok yavaş gitti. ancak ve ancak bayagı bi memnun kaldım. kitap kant'ı öyle güzel ve detaylı açıklamış ki ekstradan kant okumanıza bile gerek yok izlenimi verdi bana. çünkü tek tek her eserini ve o eserde neyi söylediğini neyi amaçladıgını detaylı bir şekilde anlatmış.kant'ı merak edenler için tavsiye edebilirim. üstelik bu evlenmemiş, şehrinden dışarı çıkmamış, dakik insan merak edilmeyecek gibi de değil zaten.

bir de gustave le bon diye bir insanı tanıdım bugün.adam aslında tıpçı ama sosyoloji boyutunda aşmış resmen. söylediklerine bakın bugün on insandan birinin neden fethullah gülenci oldugunu açıklar gibi.

"oluşmakta olan toplumlarda yalnız kalan birey süratle ezilecektir.benzer çıkarlara sahip sınıflara katılmadıkça birey,bu toplumlarda gelişme ve refaha kavuşamayacaktır."

ama aslında daha altı çizilesi:

"bir cemiyete katılmak kişi için toplumsal gücünü artırmak ama kimliğini kaybetmektir."

alıntılar 18

jose saramago nun kabil kitabını okudum. bol bol felsefe var bence. kahraman hz.adem'in oğlu kabil, bir tanrısevmez konuşuyor kitapta. okunması gereken kitaplardan bence..

"insanların tarihi tanrıyla anlaşmazlıkların tarihidir,o bizi anlamaz biz de onu anlamayız."

bu da saramago nun determinist oldugunun kanıtı:

 "gelecek önceden yazılıdır, ama biz bütün bunların yazılı olduğu sayfayı okumayı bilmiyoruz"

alıntılar 17

- kalede insanın canı sıkılmıyor mu yüzbaşım?, diye sordu.-
- insan alışıyor, diye yanıtladı ortiz.
 *
 yirmi iki ay, hiçbir yenilik getirmeksizin geçip gitmişti, o ise yaşamın kendisine karşı özel bir hoşgörüsü olmalıymışçasına, bekleyişini kararlı bir biçimde sürdürmüştü. halbuki yirmi iki ay uzundur, bir çok şey olabilir: yirmi iki ay ailelerin kurulması, çocukların doğması hatta konuşmaya başlaması, otların olduğu yerde kocaman bir evin yükselmesi, güzel bir kadının yaşlanıp, artık hiç kimse tarafından arzu edilmez hale gelmesi, bir hastalığın, en uzun hastalıklardan biri dahi olsa, harekete geçmesi, yavaş yavaş bedeni kemirmesi, bir süre duraklayıp iyileşme umudu vermesi, sona daha da derinleşerek yeniden ortaya çıkıp son umutları kemirmesi için yeterlidir; yine de ölünün gömülüp, unutulmasına ve oğlunun yeniden gelmeye başlayıp, akşamları mezarlığın parmakları boyunca saf, temiz kızlarla gezinmesine vakit kalacaktır.

tatar çölü, dino buzzati (kesinlikle okuyun)

alıntılar -16-

"insanlar basit ve üstün olarak ikiye ayrılırlar. basit olanlar, yalnızca insan cinsini üretmeye yarayanlardır, diğerleri de yeni bir şey söyleyebilmek isteğiyle doğmuş, üstün insanlardır. toplum muhafazakarlık görevini yerine getirmek için çok kez bu insanları asıp kesiyor ya da her türlü hareket imkanından mahrum ediyor. ama yine aynı toplum, bir nesil sonra bu astığı insanların anıtını dikip, onlara tapıyor... ilk bölüm şimdinin adamıyken, ikinci bölüm hep geleceğin adamıdır. birinciler dünyayı korur ve nüfusu çoğaltırlar. ikincilerse onu hareket ettirir ve asıl amacına doğru yürütürler."

dostoyevski-suç ve ceza

alıntılar -15-

O zaman sık sık düşünüyor ve içimden: Beni kuru bir ağaç kovuğunda yaşamaya zorlasalardı da gökyüzüne bakmaktan başka bir işim olmasaydı, yavaş yavaş buna da alışır giderdim, diyordum.

albert camus, yabancı

alıntılar -14-

derdim nice bir sînede pinhân ederim ben
bir âh ile bu âlemi vîrân ederim ben

nef'i

alıntılar -13-

İstemek, temeli bakımından acı çekmektir ve yaşamak, istemekten başka bir şey olmadığına göre, hayatın tümü, özü bakımından acıdan başka bir şey değildir.

Schopenhauer

alıntılar -12-

onu bile korumayacak mıyım? onu, o “şey”i? kimsenin bilmediği bir parça: tarifi güç, gene de varlığını çok iyi bildiği “şey”. onu da tehlikeye atacak mıydı? bütün turgut’u hiçbir zaman teslim etmemişti. hiçbir zaman. onu kendine saklamıştı. değerini yalnız turgut’un bildiği bir “şey”. başkaları da birçok şeyler saklarlar insanlardan: gene de bir şey kalmaz kendilerine. bu “şey” öyle değildi. anlatılsaydı değeri kalmazdı ki. bu nedenle anlatılamazdı. bu “şey”i birine verseniz de farkında olmaz aslında. insan uzun uzun anlatsa, “onun” kendine güven verdiğini söylese, merak ederler belki. fakat görünce bir “şey”e benzetemezler muhakkak.

bu muydu, derler o “şey”. verdiğiyle kalır insan. ezer, buruşturur, yere atarlar. bazı ukalalar da latince isimler takarlar bu “şey”e. tarifler, benzetmeler... ben ne dediğimi biliyorum. benim, turgut özben’in özbenliği. kelime oyunu yapıyorum, oyuna getiriyorum. kendimi ele vermiyorum.

evlendiği gece de onu kendine sakladı. nermin’e anlatmak zordu. anlatılabilecek gibi başlamamıştı ilişkileri. selim, kadın olsaydı belki anlardı. gerçekten neden selim’e anlatmadım acaba? alay eder diye korkmuşumdur. çok erken gittin rahmetli. şimdi kime anlatacağız? nermin’e neden anlatmadım? bu öyle bir “şey”dir ki kıskanır bazı olayları. evlenmeni kıskanır. belli etmez tabii. başından geçenleri başkalarına anlatmanı da kıskanır. akşam, evine yorgun dönersin. karına anlatacağın bir sürü olay birikmiştir; içinde birtakım duygular gelişmiştir. anlatmaya başlarsın.

birden, içinde bir duraklama duyarsın. “şey” engel olur sana: söyleme onu, der. her “şey”i anlatma. belki sözlerinin arasında, farkında olmadan beni ele verirsin. belki anlar: insan bu, bilinmez. sen gene dikkat et; her “şey”i ayrıntılı anlatma o kadar. bütün “şey” ayrıntılarda değil midir zaten? ayrıntılarda ele vermez mi insan kendini? başkalarına anlatamadıklarınla beslenir, varlığını sürdürür herhalde.

başkalarından saklandıklarınla gelişir. fakat, her zaman güvenebilirsin ona. yalnız kaldığın, yalnız ve çaresiz bırakıldığın zaman, karşındakine her şeyini verdiğini ve tükendiğini sandığın zaman (karşındaki her şeyini alıp kaçmışsa) hemen yardıma gelir: biraz daha dayan, merak etme ben yanındayım, der. üzülme, der; her şeyini kaybetmedin: ben varım. belli etme zayıflığını; bunu da atlatırız.

ayrıca, kimsenin istediği yoktur bu “şey”i. nermin bile farkında değil ona vermediğim “şey”in. herkes gibi, kendi istekleriyle ilgili, benim vermek istediklerim o kadar önemli değil. her şey iyi gittiği sürece, bunun önemi yok...

iyi gittiği sürece... garip işler dönüyor olric: karışık işler.

görünüşte olağanüstü bir durum yok. ben nermin’i seviyorum. nermin de beni seviyor. bu durum gün gibi aydın-lık; karanlıkta kalan yalnız o “şey”. sessizce duruyor orada, olaylara karışmadan. nermin, diyorsun; peki, diyor. peki, bildiğin gibi yap. bana dokunma da. aslında kötü bir“şey”: duygusuz, acımasız. benim dışımda hiçbir varlık onu ilgilendirmiyor. onu seviyorum, diyorsun: boyun eğiyor. ya da öyleymiş gibi yapıyor. sevemiyorum, diyorsun: aynı katılık. birden ürperdi. sevmiyorum... bunu söylemeye hakkım yok. bunu söyleyemem. işleri karıştırmış olurum. söküp atmalıyım bu duyguyu içimden. doğru da değil. anlatamadığım bir “şey” yüzünden kimseyi suçlayamam. içimdeki düzenle ilgiliydi huzursuzluğum. dışımdaki düzenle bir ilgisi yok.

oğuz atay- tutunamayanlar

alıntılar -11-

-günaydın, dedi küçük prens
-günaydın,dedi satıcı
susuzluk giderici haplar satan bir adamdı bu.haftada bir hap içtiniz mi, artık içecek bir şey aramıyordunuz.
-bunları neden satıyorsun? diye sordu küçük prens.
-zamanın boş yere harcanmasını önlemek için.uzmanların hesabına göre,bu haplar alınınca haftada elli üç dakika kazanılıyor.
-peki bu elli üç dakikada ne yapacağız?
-canın ne isterse
-keyfimce harcayacak elli üç dakikam olsaydı,agır agır bir çeşmeye dogru yürürdüm,dedi küçük prens.

Antoine de Saint-Exupéry, küçük prens, 23. bölüm

alıntılar -10-

yaşıtlarımdan birkaç ayrımım var:
savaşa gitmedim.
para sahibi olmadım.
ünüm, unvanım olmadı.
insan yalnız yaptıklarıyla değil
yapmadıklarıyla da insandır
diye düşündüm.

ferit edgü

alıntılar -9-

ey yeşil sarıklı ulu hocalar bunu bana öğretmediniz
bu kesik dansa karşı bana bir şey öğretmediniz
kadının üstün olduğu ama mutlu olmadığı
günlere geldim bunu bana öğretmediniz
hükümdarın hükümdarlığı için halka yalvardığı
ama yine de eşsiz zulümler işlediği vakitlere erdim
bunu bana söylemediniz
insanlar havada uçtu ama yerde öldüler
bunu bana öğretmediniz
kardeşim ibrahim bana mermer putları
nasıl devireceğimi öğretmişti
ben de gün geçmez ki birini patlatmayayım
ama siz kağıttakileri ve kelimelerdekini ve sözlerdekini
nasıl sileceğimi öğretmediniz

sezai karakoç, hızırla kırk saat

alıntılar-8-

ben şimdi diyorum ki bir bak şu alanlara
sokaklara köprülere kiremitsiz damlara
taşlara sopalara amanvermez silâhlara
şehir haritasına trafik lâmbasına kan içinde adamlara
kan içinde adamlara
kan umutsuzluktur
ona kendini hazırla
ne kadar yalnız olduğumuzu hep hatırla

tugut uyar, acının tarihi

alıntılar -7-

yaşanan, yaşanmamışlığın tanığını yekdiğerinde bulunca baş başa vermiş iki suretten biri diğerine aşk kelimesini sordu; diğeri gülümsedi ve ona aşkın, bu dünyadan olmayan bir zamanda, bütün ruhların toplandığı mekanda, ruhun, sözleştiği ve seviştiği tanışını bu dünyada hatırlaması olduğunu anlattı. ama, dedi biri, hesapta ruhun, tanışını bu dünyada hiç bulamaması, ona rastlayamaması var. diğeri, buldum zannedip de yanılmak var, diye ekledi. bulup da tanıyamamak var, dedi biri. ve ki bulup da onun tarafından hatırlanmamak var, diye tamamladı diğeri.

nazan bekiroğlu, cam ırmağı taş gemi

alıntılar -6-

1- "dağlar gözden uzakta olduklarında siyah görünürler. oysa onlar gerçekte duyularımızın algıladığından farklı renktedir. ve bu olayın tek nedeni uzaklıktır. aynı şey göğün mavi görünmesi için de geçerlidir. gerçekten de ışıklı olmayan herhangi bir cisim, gözle o şey arasında büyük bir uzaklık bulunduğu zaman duyularımızda aynı etkiyi uyandırır. bu hal, mümkün olan şeyin modelleri için de gerçektir. onlar da kendinden ışıklı değillerdir, çünkü yok hükmündedirler.bunlar, ezeli bilinçte ilahi sebata sahiptirler. ayrıca ışıklı olsalar bile nesneler uzaklaştıkça küçülür. bu da uzaklığın algı üzerindeki bir başka etkisidir. gerçekte onlar göründüklerinden çok daha büyüktür. güneşle arz gibi...alem tıpkı gölgenin algılanması düzeyinde bilinir ve sırf gölgesine bakılmakla bir kimse ne denli meçhul kalırsa, Hakk da sadece aleme bakılmaklar o oranda meçhul kalır."

sadık yalsızuçanlar- gezgin

2- "beri bak, şu gözlerimin elli sekiz yıldır gördüklerini oturup kâğıda dökecek olsam, senin o torban gibi bin tanesi almaz. haydi, gitmediğim bir ülke adı söyle bakayım. hiç yorulma, söyleyemezsin. gördüğüm nice ülkelerin adını bile işitmemişsindir sen. işte, hayat diye ben böylesine derim. durmadan gideceksin. ne varsa bundadır. bir yerde uzun süre kalma. niye kalasın ki? geceyle gündüz nasıl birbirlerini kovalayarak dünyanın çevresinde dolaşıyorlarsa; sen de hayattan soğumamak istiyorsan, düşüncelerini onun üzerinde toplamaktan kaçın. hayat üzerine düşünmeye başladın mı, bil ki soğursun ondan... her zaman böyle olur bu."

makar çudra - maksim gorki

alıntılar -5-

1- bende sığar iki cihan ben bu cihana sığmazam
gevher-i la-mekan benem kevn-ü mekana sığmazam

nesimi

2- biliyorum, şakalarım oldukça bayat,kaba, çetrefilli; kendime güvensizliğimi gösterir. kendime saygı göstermediğim içindir herhalde. her şeyi anlayan bir adam kendine nasıl saygı duyar?

yeraltından notlar, fyodor dostoyevski

alıntılar-4-

Hayatta hiçbir zaman kafamızdaki kadar harikulade şeyler olmayacağını henüz idrak etmemiştim.
kürk mantolu madonna, Sabahattin Ali